Bu yazımızda sanayide en çok kullanılan röle çeÅŸitlerinden olan termik rölelerin, genel yapısını ve çalışma prensiplerini detaylandırıp kontaktör, sigorta ve termik rölenin motor korumada nasıl bir arada kullanılacağını inceleyeceÄŸiz.
Yapısı ve Çalışma Prensibi…
Elektrik sistemlerinde güvenlik amacıyla kullanılan termik röleler, ısıya göre açma yapar, aşırı yük ve faz kesilmesi durumlarında devreyi açarak güvenliÄŸi saÄŸlar.
• Genellikle kontaktörler ve sigortalar ile beraber kullanılır. Bu sayede, kontaktöre bir termik röle eklemek ile hem aşırı akıma karşı korunur hem de kontaktör aşırı akım dolayısıyla oluÅŸan fazla ısınmanın etkilerinden korunur.
• Sigorta belli bir akım, deÄŸeri geçtiÄŸinde devreyi keserek koruma yaparken, termik röleler akımın yarattığı termal ısıyla çalışır ve ayarlanan akım bölgesinde koruma saÄŸlar.
• VÄ°KO termik röleler, TS EN 60947-4-1 standardına göre CE normlarına uygun olarak 0.4A’den 93A’e kadar akım ayar aralığı sunmaktadır.
Termik Röleler Nasıl Çalışır?
Termik rölelerde, her faz bir aşırı akım açıcısına baÄŸlıdır ve termik rölelerin çalışma mantığı bimetal üzerinden gerçekleÅŸir. Bimetaller genleÅŸme farkı olan iki metalin perçinlenmesiyle oluÅŸurlar. Isı farkının meydana getireceÄŸi genleÅŸmenin her iki metal için de farklı olmasıyla bimetal ÅŸekil deÄŸiÅŸtirmeye zorlanacaktır. Bunun neticesinde de gelen akımın yarattığı ısı etkisi bimetal çiftini hareket ettirerek yaylar sayesinde kontaklar harekete geçecektir.
Termik Röleler Nerelerde Kullanılır?
• Aşırı yük durumunda çalıştırılan motorların zarar görmemesi için, belli akım deÄŸerinde bimetal kontakları açarak motoru korur. Bu durumda aşırı akım koruması yapılmıştır. Benzer ÅŸekilde sürekli ancak küçük hata akımlarına karşı da koruma yapılabilir.
• Motorlarda faz kaybı meydana gelmesi sonucu aşırı akımdan devreyi korumak için kullanılır.
• Ütü, saç kurutma makinesi gibi ısı veren cihazların ısı kontrolü yine bu rölelerle saÄŸlanır.
Kontaktör - Röle - Sigorta - Kombinasyonunda Termik Rölenin Rolü…
Elektrik motorlarının otomatik olarak çalıştırılması ve kumanda edilmesi için bugün büyük ölçüde kontaktörler tercih edilmektedir. Motorların aşırı akıma karşı korunması için kontaktörlerle birlikte termik aşırı akım röleleri kullanılmaktadır. Gerek kontaktörler gerekse termik aşırı akım röleleri kısa devrelere karşı dayanıklı deÄŸildir. Bu cihazların önünde mutlaka sigortalar kullanılmalıdır. Bu ÅŸekilde "Kontaktör-Röle-Sigorta" cihaz kombinasyonu meydana gelmektedir. Kombinasyondaki elemanlarının koruma sahaları ÅŸunlardır:
• Termik röle; devredeki motoru, kabloları ve kontaktörü aşırı yüke karşı korur.
• Sigorta ise kendisinden sonra gelen bütün cihazları yani motoru, kabloları, termik röleyi ve kontaktörü kısa devreye karşı korur.
Cihazları seçerken aÅŸağıdaki hususları göz önünde tutmak gerekmektedir:
1) Aşırı akım rölesinin karakteristiÄŸi, motorun yol almasına müsaade edecek kadar gecikmeli olmalı. Bunu temin etmek için rölenin açma eÄŸrisi motorun sabit yol alma akımı deÄŸerinin belirli bir mesafe ile üstünde kalmalıdır.
2) Sigorta, aşırı akım rölesini kısa devrede parçalanmaktan korumalı. Bunu temin için, sigortanın erime eÄŸrisi termik rölenin açma ile parçalanma eÄŸrilerinin kesiÅŸtiÄŸi noktanın belirli bir mesafe ile altında kalmalıdır.
3) Kontaktörün artık kesemeyeceÄŸi aşırı akımları sigorta kesmelidir. Bunu temin için sigortanın erime eÄŸrisi, kontaktörün kesme kapasitesinin aşıldığı noktadan itibaren (kontaktör, nominal akımının 8 -10 mislini kesebilir) aşırı akım rölesinin açma karakteristiÄŸinin belirli bir mesafe ile altında olmalıdır.
4) Arka arkaya tekrarlansa dahi sigorta, motorun yol almasına mani olmamalı. Bunun için sigortanın erime eÄŸrisi kafi bir mesafe ile motorun sabit yol alma akımı lA’nın üstünde kalmalıdır.
5) Kısa devre halinde sigorta, kontaktörü hasardan korumalı. Bunun için sigortanın açma eÄŸrisi (Erime + sönme zamanı) kontaktör kontaklarının yanmaya baÅŸladığı akım - zaman eÄŸrisinin belirli bir mesafe ile altında kalmalıdır. Kontaktör - termik röle - sigorta kombinasyonları için müsaade edilen azami sigorta akımları kataloglarda verilmektedir.
Yazıyı Paylaş:
